Trong các phản hồi kiến nghị được đăng tải năm 2026, Bộ Y tế nêu hai cơ chế giúp giảm số tiền người dân tự đóng bảo hiểm y tế (BHYT): giảm trừ khi tham gia theo hộ gia đình và hỗ trợ từ ngân sách cho từng nhóm đối tượng. Địa phương cũng có thể quyết định hỗ trợ cao hơn mức tối thiểu, tùy khả năng ngân sách và nguồn kinh phí hợp pháp.
Điểm cần phân biệt là giảm trừ theo hộ gia đình được xác định theo thứ tự thành viên tham gia, còn hỗ trợ ngân sách gắn với nhóm đối tượng thụ hưởng. Vì vậy, khi xác định khoản tiền phải đóng, cần đối chiếu đúng diện tham gia và điều kiện tương ứng, thay vì coi các tỷ lệ được nhắc đến là cùng một loại ưu đãi.
Giảm trừ tính trên mức đóng của người thứ nhất
Theo thông tin của Bảo hiểm xã hội Việt Nam về khoản 5 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP, mức đóng hằng tháng của nhóm tự đóng BHYT được giữ ở mức 4,5% lương cơ sở. Với hình thức hộ gia đình, đây là mức áp dụng cho người thứ nhất và là căn cứ tính mức đóng của các thành viên tiếp theo.
Người thứ hai, thứ ba và thứ tư lần lượt đóng bằng 70%, 60% và 50% mức của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40%. Các tỷ lệ này đều lấy mức đóng của người thứ nhất làm căn cứ, không tính nối tiếp trên mức đóng của người liền trước.
Điều kiện về thời gian cũng cần được lưu ý. Nghị định quy định thành viên hộ gia đình thuộc diện áp dụng phải cùng tham gia BHYT theo hình thức hộ gia đình trong năm tài chính để được giảm trừ. Nội dung này được cả Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Bảo hiểm xã hội Việt Nam giới thiệu khi giải thích quy định.
Hỗ trợ ngân sách phụ thuộc nhóm đối tượng
Các phản hồi năm 2026 nêu người thuộc hộ cận nghèo được ngân sách hỗ trợ 70% mức đóng; người thuộc hộ nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình được hỗ trợ tối thiểu 30%. Với nhóm thứ hai, điều kiện về mức sống là một phần của diện thụ hưởng, bên cạnh lĩnh vực sản xuất của hộ.
Đối chiếu Nghị định 188/2025/NĐ-CP, mức hỗ trợ cho nhóm cận nghèo được quy định là tối thiểu 70%. Riêng người thuộc hộ cận nghèo đang cư trú tại xã nghèo theo quyết định của Thủ tướng và văn bản của cơ quan có thẩm quyền được hỗ trợ 100% mức đóng. Do đó, thông tin về mức 70% cần được đọc cùng quy định về trường hợp cụ thể này.
Về phần hỗ trợ tại địa phương, Bộ Y tế cho biết UBND tỉnh, thành phố căn cứ khả năng ngân sách và các nguồn kinh phí hợp pháp khác để trình HĐND quyết định mức hỗ trợ cao hơn mức tối thiểu. Số tiền người tham gia phải tự đóng vì thế còn cần đối chiếu với chính sách hỗ trợ được địa phương quyết định cho đúng nhóm đối tượng.