Chiều 27/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo làm rõ các đề xuất liên quan đến người dưới 18 tuổi trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Theo thông tin được Báo Nhân Dân và VnExpress ghi nhận, dự thảo không cho phép lấy bộ phận cơ thể như thận hoặc một phần gan từ người chưa thành niên còn sống; việc hiến mô tái sinh chỉ được xem xét trong phạm vi giới hạn.
Điểm cần phân biệt là hiến khi còn sống và hiến sau khi qua đời có những điều kiện khác nhau. Bộ Y tế giải thích trên Báo Điện tử Chính phủ rằng mục tiêu của đề xuất là xây dựng cơ chế pháp lý bảo vệ trẻ, đồng thời tạo thêm cơ hội điều trị, chứ không khuyến khích hiến mô, tạng ở trẻ em. Những nội dung này vẫn là đề xuất trong dự thảo.
Hiến mô tái sinh bị giới hạn về người nhận
Theo phương án được trình bày, người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi có thể hiến mô tái sinh cho thành viên gia đình khi không có người hiến phù hợp khác. Người dưới 15 tuổi chỉ được xem xét hiến cho cha đẻ, mẹ đẻ, anh, chị hoặc em ruột. Thông tin từ CDC Đồng Nai và VnExpress đều nêu các quy định này loại trừ máu và các thành phần máu.
Tế bào gốc tạo máu là ví dụ được Bộ Y tế đưa ra về mô tái sinh. Tuy nhiên, phạm vi người nhận chưa phải phương án đã chốt: Bộ đang tiếp tục nghiên cứu hướng thu hẹp, chỉ cho phép hiến cho anh, chị, em ruột. Vì vậy, không thể hiểu đề xuất hiện nay là cho phép mọi người dưới 18 tuổi hiến mô cho bất kỳ người thân nào.
Về bảo vệ người hiến, dự thảo đặt ra yêu cầu sức khỏe, tư vấn độc lập và sự đồng ý của trẻ cùng cha mẹ hoặc người giám hộ. Theo nội dung CDC Đồng Nai công bố về họp báo, sự phản đối của trẻ ở bất cứ thời điểm nào đều phải được tôn trọng. Cơ chế tư vấn nhằm bảo đảm trẻ được cung cấp thông tin và không bị cưỡng ép.
Đăng ký nguyện vọng không thay thế điều kiện hiến
Dự thảo đề xuất người dưới 18 tuổi được đăng ký nguyện vọng hiến khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện. Báo Nhân Dân và CDC Đồng Nai cùng lưu ý: đăng ký không đồng nghĩa với đủ điều kiện hiến. Đây là hai bước riêng biệt; điều kiện lấy mô, bộ phận cơ thể vẫn phải được xem xét tại thời điểm thực hiện.
Đối với hiến sau khi qua đời, Bộ Y tế nêu các điều kiện gồm xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, có đăng ký hoặc nguyện vọng hiến trước khi chết và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Báo Điện tử Chính phủ và CDC Đồng Nai đều mô tả yêu cầu đánh giá tử vong độc lập. Như vậy, sự đồng ý của gia đình không thay thế quy trình xác định tử vong.
Lý do mở rộng nguồn hiến, theo Bộ Y tế, gắn với nhu cầu điều trị chưa được đáp ứng, đặc biệt ở bệnh nhi. Báo Nhân Dân và Báo Điện tử Chính phủ cùng dẫn số liệu cả nước đã thực hiện 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người từ năm 1992 đến tháng 3/2026. Con số này phản ánh hoạt động ghép đã triển khai, không phải số người đang chờ ghép.