Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo danh mục 35 ngành, nghề khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu, gắn với chính sách miễn toàn bộ học phí cho người học trung cấp, cao đẳng. Theo thông tin được Tuổi Trẻ và Công Luận đăng ngày 29/10/2026, đây vẫn là danh mục đề xuất, chưa phải danh sách chính thức để người học mặc nhiên hưởng quyền lợi.
Căn cứ chính sách đã có trong Nghị định 238/2025/NĐ-CP. Báo Điện tử Chính phủ nêu người học trung cấp, cao đẳng ở các ngành, nghề khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu, theo danh mục do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, thuộc đối tượng miễn học phí. Thông báo thực hiện nghị định của Đại học Thành Đô cũng xác định nhóm đối tượng này. Điểm cần phân biệt là quy định về đối tượng hưởng và danh mục ngành cụ thể đang được xây dựng.
Những ngành nào được đề xuất?
Theo danh mục được VnExpress và Công Luận công bố, các ngành được đề xuất gồm công nghệ kỹ thuật cơ khí, công nghệ điện tử và năng lượng tòa nhà, chế tạo thiết bị cơ khí, công nghệ thực phẩm, xây dựng cầu đường. Nhóm nông nghiệp, sức khỏe và vận tải có chăn nuôi - thú y, hộ sinh, điều khiển tàu biển. Như vậy, đề xuất không chỉ tập trung vào nghề cơ khí mà bao gồm nhiều lĩnh vực đào tạo.
Cần tách danh mục này khỏi nhóm nghề đào tạo nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm trong cùng dự thảo. VnExpress và Công Luận cho biết nhóm thứ hai có hơn 200 ngành, nghề, gắn với chính sách giảm 70% học phí. Hai mức hỗ trợ có căn cứ phân loại khác nhau; không thể hiểu mọi nghề nặng nhọc được nhắc đến trong dự thảo đều thuộc diện miễn toàn bộ.
Khó tuyển sinh phải đi cùng bằng chứng về nhu cầu
Theo Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam và báo Sức khỏe & Đời sống, dự thảo yêu cầu ngành, nghề có tỷ lệ tuyển sinh bình quân dưới 70% chỉ tiêu trong ba năm liên tiếp. Đồng thời, nhu cầu sử dụng nhân lực hiện tại hoặc tương lai phải được chứng minh bằng dữ liệu tuyển dụng, dự báo nhân lực và nhu cầu của doanh nghiệp, bộ, ngành, địa phương.
Một tiêu chí khác là tỷ lệ người tốt nghiệp làm việc phù hợp ngành đào tạo phải cao so với mặt bằng chung của giáo dục nghề nghiệp, kèm bằng chứng thị trường tiếp tục tuyển dụng. Xét theo cách thiết kế này, tuyển sinh ít mới là một phần điều kiện: danh mục còn phải phản ánh khả năng sử dụng lao động sau đào tạo, thay vì chỉ hỗ trợ những ngành thiếu người đăng ký.
Dự thảo cũng có cách xem xét với ngành mới hoặc ngành phục vụ công nghệ mới, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nhiệm vụ chiến lược chưa đủ dữ liệu tuyển sinh ba năm. Hai nguồn trên cho biết cơ sở đánh giá trong trường hợp này là dự báo nhu cầu nhân lực và nhu cầu tuyển dụng của xã hội, thay vì bắt buộc chờ đủ chuỗi dữ liệu.
Danh mục sẽ được cập nhật, người học cần đối chiếu gì?
Danh mục dự kiến được rà soát, bổ sung ít nhất một lần trong năm năm, theo Giáo dục Việt Nam và Sức khỏe & Đời sống. Cơ chế cập nhật cho thấy danh sách được thiết kế để điều chỉnh theo thực tế đào tạo và nhu cầu nhân lực, chứ không phải một tập hợp ngành cố định lâu dài.
Về chuyển tiếp, Tuổi Trẻ và Sức khỏe & Đời sống cho biết dự thảo dự kiến giữ quy định cũ đến hết khóa đối với các khóa tuyển sinh, đào tạo trước khi thông tư mới có hiệu lực. Với người chuẩn bị đăng ký học, điều cần hỏi cơ sở đào tạo là tên ngành, trình độ và văn bản danh mục đang áp dụng. Không nên lấy riêng việc một ngành xuất hiện trong dự thảo làm xác nhận đã được miễn học phí.