Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3/11/2026, theo bản tin Reuters được The Washington Stand đăng lại và bài tường thuật riêng của báo này. Kết quả đặt chính quyền Donald Trump trước một Quốc hội do đảng đối lập kiểm soát.
Texas là một ví dụ về sự dịch chuyển: ứng viên Dân chủ thắng ghế thượng nghị sĩ và cuộc đua thống đốc, đánh bại Thống đốc Cộng hòa Greg Abbott. Cả Reuters và The Washington Stand đều ghi nhận diễn biến này. Tuy nhiên, kết quả tại một bang không đủ để giải thích động cơ của toàn bộ cử tri Mỹ.
Vì sao quyền kiểm soát Quốc hội quan trọng?
Theo USAGov, bầu cử Quốc hội diễn ra hai năm một lần; nhiệm kỳ hạ nghị sĩ là hai năm, còn thượng nghị sĩ là sáu năm và được bầu luân phiên. Bầu cử giữa nhiệm kỳ nằm giữa hai kỳ bầu tổng thống. Vì vậy, tác động trực tiếp của lá phiếu lần này là thay đổi cơ quan lập pháp, không phải lựa chọn lại người đứng đầu Nhà Trắng.
Trang giải thích của Hạ viện Mỹ xác định Quốc hội có quyền làm luật và kiểm soát chính sách thuế, chi tiêu. Đây là cơ sở để nhận định rằng đa số đối lập có thể tạo sức ép trong thương lượng ngân sách và các dự luật. Mức độ nhượng bộ thực tế vẫn phụ thuộc nội dung được đưa ra và kết quả biểu quyết, chưa thể suy ra chỉ từ chiến thắng bầu cử.
Quy trình lập pháp cũng đòi hỏi sự phối hợp giữa hai viện. Theo hướng dẫn của Hạ viện, khi hai bên thông qua các phiên bản khác nhau, nội dung phải được thống nhất rồi trình tổng thống. Bởi vậy, việc Dân chủ nắm cả hai viện có ý nghĩa đối với khả năng xây dựng chương trình lập pháp chung, nhưng chưa bảo đảm chương trình ấy trở thành luật.
Đa số nghị viện vẫn có giới hạn
Tổng thống vẫn có quyền phủ quyết dự luật. Hiến pháp quy định Quốc hội có thể vượt phủ quyết nếu đạt ngưỡng hai phần ba tại mỗi viện. Điều đó tạo ra hai chiều thương lượng: Nhà Trắng cần sự đồng thuận của Quốc hội cho luật mới, còn phe đối lập phải tính đến phản đối của tổng thống.
Thắng bầu cử cũng không tự động dẫn đến bãi nhiệm tổng thống. USAGov giải thích Hạ viện thông qua điều khoản luận tội, còn Thượng viện xét xử. Hiến pháp yêu cầu hai phần ba thượng nghị sĩ có mặt đồng ý để kết tội. Cần phân biệt sức ép chính trị sau bầu cử với thủ tục pháp lý riêng biệt này.
Với người theo dõi tác động đối với chính quyền Trump, những diễn biến đáng chú ý tiếp theo là nội dung dự luật, thương lượng thuế và chi tiêu, cùng cách hai bên sử dụng quyền hạn của mình. Đây là các điểm theo dõi rút ra từ cơ chế hiến định, không phải khẳng định rằng bế tắc hay thay đổi chính sách cụ thể chắc chắn sẽ xảy ra.